Salon

Otvaranje izložbe: Petak, 29. maj 2009. u 19:00 časova
Izložba Bojana Fajfrića 5. decembar 1978. nastala je kroz istraživanje posvećeno robnoj kući Boska, modernističkoj zgradi u centru grada, izgrađenoj posle zemljotresa 1969, koja je decenijama predstavljala zaštitni znak Banja Luke. Zgrada tako može biti shvaćena kao simbol vremena u kome je nastala, te samoupravnog socijalizma Jugoslavije, paradoksalno otelotvorenom u robnoj kući kao simbolu potrošačkog društva. Taj sistem je odavno nestao, prošle su godine rata i krize, ali je Boska ostala nepromenjena i to začuđujuće koliko i u kojim sve detaljima.

Ovom evokativnom instalacijom posvećenoj rekonstrukciji sećanja na mikro-zajednicu robne kuće Boska, Bojan Fajfrić teži da istraži odnose između ličnih sećanja i opšte istorije. Pored dokumentarnih video zapisa i fotografija, na izložbi će biti prikazana i postavka kolaža fotografija kolektiva Boske od 1978-2007, kao i slajd projekcija nastala u saradnji sa dugogodišnjim radnikom Boske, Mustafom Ekićem-Mukijem koja predstavlja interpretaciju pojedinih stranica njegovog spomenara.

Igrom slučaja, upravo dan pred otvaranje ove izložbe, nakon neuspešnih pokušaja privatizacije ovog preduzeća, očekuje se da će ključevi robne kuće Boska biti predati novom, odnosno prvom privatnom vlasniku.

KO JE “BOSKA”?
Jelena Vesić i Vladimir Jerić Vlidi
[...]
Doplerov efekat

Ako se Boska u društvu i eri “socijalističkog konzumerizma” razumevala kao budućnost, kao obećanje i kao potencijal, onda se danas, iz perspektive nacionalno-državnog-i-pesudoliberalnog kapitalizma, tumači kao “bivša”, kao nešto što bez sumnje pripada prošlosti. To nije vrsta prošlosti koje društvo u svojoj trenutnoj konstelaciji želi da na bilo koji način rekonstruiše, odnosno, to nije prošlost koju društvo bira da pamti — u tom smislu, Boska nije spomenik (ne postoji društveno rekonstruisani prostor njene bivše budućnosti u kojoj bi ona mogla da ima ulogu inicijatora, ili proto-modela). Boska nije ni ono što bismo nazvali “utvarom prošlosti”, koja bi mogla to društvo da progoni upravo u uprkos odluci da se namerno izuzme iz kolektivnog sećanja. Ona nema takvu moć, jer pripada vremenu za koje znamo da ne postoji. Kao u nekom naučno-fantastičnom filmu, Boska je iz moguće “budućnosti” prešla direktno u neodređenu “prošlost”, bez ijednog trenutka u kojem bi mogla da postoji u svojoj sadašnjosti. Ovakav asinhronitet se može pojaviti samo u prostoru unutar društva, iz kojeg se Boskina brzina meri; na skoro (i u bojama) identičan način kao i u Doplerovom efektu, njeno razumevanje je isključivo određeno informacijom o tome da li se društvo od nje udaljava, ili joj se približava.

Boska danas može da se vidi samo kroz nemogućnost da se smesti u bilo koju određenu shemu društvenih odnosa. Tako se ona doživljava kao “bezvremena” — ne na način na koji se danas percipiraju rekostruisani nacionalni mitovi, kao dinamični i u “konstatnom progresu”, već na način na koji se doživljavaju, na primer, dokumenti koji su arhivirani van neke fascikle koja bi ih povezala u jedan koherentan narativ, kako datumom, tako i drugim mogućim vezama.

Evokativna instalacija posvećena rekonstrukciji sećanja na mikro-zajednicu robne kuće Boska u radu Bojana Fajfrića oslanja se na tri osnovna dokumentaristička izvorišta, čija pojedinačna značenja i naročito međusobni odnosi koje ta značenja proizvode kreiraju sistem u kojem Bosku možemo da sagledamo kao entitet, sa svim vidljivim i nevidljivim atributima koji sačinjavaju nešto što razumemo kao “entitet”. [...]

Izložba Bojana Fajfrića „5. decembar 1978.“ nastala je kroz istraživanje posvećeno robnoj kući Boska – modernističkoj zgradi u centru grada, izgrađenoj posle zemljotresa 1969, koja je decenijama predstavljala zaštitni znak Banja Luke. Zgrada tako može biti shvaćena kao simbol vremena u kome je nastala, te samoupravnog socijalizma Jugoslavije, paradoksalno otelotvorenom u robnoj kući kao simbolu potrošačkog društva. Taj sistem je odavno nestao, prošle su godine rata i krize, ali je Boska ostala nepromenjena i to začuđujuće koliko i u kojim sve detaljima.

“Rekonstrukcija” Boske u Salonu Muzeja savremene umetnosti evocira ne samo prostor i ambijent ovog zdanja, već stvaranjem novog prostora kolektivnog pamćenja i njegovog nasleđa predlaže kontinuitet zajedništva formiranog u njenom kolektivu.

Ovom evokativnom instalacijom posvećenoj rekonstrukciji sećanja na mikro-zajednicu robne kuće Boska, Bojan Fajfrić teži da istraži odnose između ličnih sećanja i opšte istorije. Pored dokumentarnih video zapisa i fotografija, na izložbi će biti prikazana i postavka kolaža fotografija kolektiva Boske od 1978-2007, kao i slajd projekcija nastala u saradnji sa dugogodišnjim radnikom Boske, Mustafom Ekićem-Mukijem koja predstavlja interpretaciju pojedinih stranica njegovog spomenara.

Igrom slučaja, upravo dan pred otvaranje ove izložbe, nakon neuspešnih pokušaja privatizacije ovog preduzeća, očekuje se da će ključevi robne kuće Boska biti predati novom, odnosno prvom privatnom vlasniku.